बुरशीनाशकासोबत खते मिसळणे योग्य आहे का?

बुरशीनाशकासोबत खते मिसळणे योग्य आहे का?

पिकांचे बुरशीजन्य रोगांपासून संरक्षण करण्यासाठी शेतकरी बुरशीनाशकांचा वापर करतात. मात्र, या बुरशीनाशकांमध्ये युरिया, झिंक किंवा इतर खते मिसळणे कितपत योग्य आहे, असा प्रश्न अनेकांना पडतो. कृषी तज्ज्ञांच्या मते, बुरशीनाशक आणि खते एकत्र मिसळणे पिकांसाठी नुकसानकारक ठरू शकते.

बुरशीजन्य रोगांचा प्रादुर्भाव आणि लक्षणे

थंड तापमान, जास्त आर्द्रता आणि दमट हवामानात बुरशीजन्य रोगांचा प्रादुर्भाव वेगाने वाढतो. याची प्रमुख लक्षणे खालीलप्रमाणे आहेत:

पानांवरील डाग: पानांवर पांढरट, तपकिरी किंवा काळ्या रंगाचे ठिपके पडतात, जे अनेकदा पावडर किंवा कापसासारखे दिसतात.

पाने पिवळी पडणे: डाग पडल्यानंतर पाने हळूहळू पिवळी होऊन गळायला लागतात.

वाढ खुंटणे: बुरशी झाडांमधील पोषणतत्त्वे ओढून घेते, परिणामी झाडे कमकुवत होतात आणि त्यांची वाढ थांबते.

बुरशीजन्य रोग, जिवाणूजन्य रोग आणि अन्नद्रव्यांची कमतरता यातील फरक


बुरशीजन्य विरुद्ध जिवाणूजन्य रोग: बुरशीजन्य रोगात पानांवर गोल आणि कोरडे डाग येतात, तर जिवाणूजन्य रोगात हे डाग कोनाकृती आणि ओलसर असतात. तसेच, जिवाणूजन्य रोगाचा प्रादुर्भाव असलेल्या झाडांमधून अनेकदा कुबट किंवा उग्र वास येतो.

बुरशीजन्य रोग विरुद्ध अन्नद्रव्यांची कमतरता: बुरशीचा प्रादुर्भाव झाडाच्या एखाद्या विशिष्ट भागातून सुरू होऊन नंतर संपूर्ण झाडावर पसरतो. याउलट, अन्नद्रव्यांच्या कमतरतेची लक्षणे संपूर्ण झाडावर एकाच वेळी आणि समान प्रमाणात दिसतात. (उदा. नत्राच्या कमतरतेमुळे तळाकडील सर्व पाने एकाच वेळी पिवळी पडतात, तर बुरशीमुळे पानांवर पिवळ्या डागांपासून सुरुवात होते.)

बुरशीनाशकांमध्ये खते का मिसळू नयेत?

बुरशीनाशके आणि खते एकत्र फवारल्यास पिकांचे नुकसान होऊ शकते. त्याची प्रमुख कारणे खालीलप्रमाणे आहेत:

रासायनिक अभिक्रिया: खते आणि बुरशीनाशक एकत्र केल्यावर त्यांच्यात रासायनिक प्रक्रिया होऊन औषधाची परिणामकारकता घटते, ज्यामुळे रोग पूर्णपणे आटोक्यात येत नाही.

बुरशीला मिळणारे पोषण: फवारणीत युरियासारखी खते मिसळल्यास, बुरशीनाशकासोबतच आपण अप्रत्यक्षरीत्या बुरशीलाही पोषण देत असतो. औषधामुळे बुरशी मारण्याचा प्रयत्न होत असला, तरी खतामुळे तिची वाढ होण्यास मदत मिळते.

झाडांची अन्नद्रव्ये शोषण्याची क्षमता: रोगग्रस्त झाड आधीच अशक्त असल्याने ते खतांचे योग्य प्रकारे शोषण करू शकत नाही. त्यामुळे दिलेली खते वाया जातात.

बुरशीनाशकाची फवारणी करताना युरिया, झिंक किंवा कोणत्याही NPK खतांचे मिश्रण कधीही करू नये. प्रथम केवळ बुरशीनाशक फवारावे आणि झाड पूर्णपणे रोगमुक्त झाल्यानंतरच खतांची फवारणी करावी. यामुळे पिकाचे आरोग्य सुधारते आणि खतांचा अनावश्यक खर्चही वाचतो.

नेहमी विचारले जाणारे प्रश्न (FAQ)


बुरशीनाशक आणि खते (उदा. युरिया, झिंक) एकत्र मिसळून फवारणी करता येते का?
नाही, बुरशीनाशक आणि खते एकत्र मिसळून फवारणी करणे योग्य नाही. यामुळे औषधाचा गुणधर्म बदलतो आणि पिकांचे नुकसान होऊ शकते.

बुरशीनाशकामध्ये खत मिसळल्यास पिकाचे नेमके काय नुकसान होते?
या दोन्हींमध्ये रासायनिक अभिक्रिया होऊन बुरशीनाशकाचा प्रभाव कमी होतो. तसेच, फवारणीतील खतामुळे (उदा. युरिया) बुरशीला अधिक पोषण मिळते, ज्यामुळे रोग आटोक्यात येण्याऐवजी बुरशीची वाढ अधिक वेगाने होऊ शकते.

पिकावरील रोग बुरशीजन्य आहे की अन्नद्रव्यांच्या कमतरतेमुळे, हे कसे ओळखावे?
बुरशीजन्य रोग झाडाच्या एका भागातून (पानांवरील डागांपासून) सुरू होऊन हळूहळू संपूर्ण झाडावर पसरतो. याउलट, अन्नद्रव्यांच्या कमतरतेची लक्षणे (उदा. पाने पिवळी पडणे) संपूर्ण झाडावर एकाच वेळी आणि समान प्रमाणात दिसतात.

मग खते आणि बुरशीनाशक देण्याची योग्य पद्धत कोणती?
सर्वात आधी केवळ बुरशीनाशकाची फवारणी करावी. रोग पूर्णपणे नष्ट होऊन झाड पुन्हा निरोगी झाल्यानंतरच खतांची फवारणी करावी. आजारी झाड खते शोषून घेऊ शकत नाही, त्यामुळे खत वाया जाते.

जिवाणूजन्य रोग आणि बुरशीजन्य रोग यात कसा फरक करावा?
बुरशीजन्य रोगात पानांवर गोल आणि कोरडे डाग येतात. तर, जिवाणूजन्य रोगात हे डाग कोनाकृती आणि ओलसर असतात, तसेच जिवाणूजन्य रोगाचा प्रादुर्भाव असलेल्या झाडांमधून अनेकदा कुबट किंवा उग्र वास येतो.

Back to blog

Leave a comment

Please note, comments need to be approved before they are published.

Stay Updated with ResetAgri

Follow the ResetAgri.In/Hindi channel on WhatsApp for the latest updates.

Follow on WhatsApp

Join Our WhatsApp Channel

Stay updated with our latest News, Content and Offers.

Join Our WhatsApp Channel
akarsh me
cow ghee price
itchgard price

नासधूस करणाऱ्या पक्षांच्या थव्यापासून वाचवा आपके पीक!

सादर आहे पक्षी उडवणारे आवाज व प्रकाशावर आधारित सौर उपकरण

अधिक माहिती मिळवा!